Od 1 stycznia 2026 r. wszyscy rolnicy oraz profesjonalni użytkownicy środków ochrony roślin będą zobowiązani do prowadzenia ewidencji zabiegów w formie elektronicznej. Nowe przepisy mają na celu ujednolicenie dokumentacji w całej Unii Europejskiej oraz zwiększenie przejrzystości i kontroli nad stosowaniem pestycydów. W artykule przedstawiamy kluczowe informacje dotyczące nowych obowiązków, zakresu wymaganych danych oraz terminów wprowadzania informacji do systemu.
Nowe przepisy unijne dotyczące ewidencji zabiegów środkami ochrony roślin
Rozporządzenie Komisji Europejskiej 2023/564 wprowadza obowiązek prowadzenia elektronicznej ewidencji zabiegów środkami ochrony roślin przez wszystkich profesjonalnych użytkowników, w tym rolników. Celem jest zwiększenie przejrzystości, poprawa bezpieczeństwa żywności oraz umożliwienie skuteczniejszych kontroli. W Polsce oznacza to uruchomienie ogólnokrajowego systemu elektronicznej ewidencji zabiegów środkami ochrony roślin, zgodnego z nowelizacją ustawy o środkach ochrony roślin.
Rolnik, który stosuje środki ochrony roślin, będzie musiał zalogować się do systemu i uzupełnić informacje m.in. o:
nazwie środka i numerze zezwolenia,
terminie i dawce zabiegu,
uprawie oraz powierzchni, na której środek został użyty,
przyczynie zastosowania.
Nowy system ma działać w formie aplikacji internetowej, dostępnej również na urządzeniach mobilnych. Będzie umożliwiał geolokalizację pól, edytowanie danych, tworzenie raportów i przechowywanie wpisów przez co najmniej 3 lata. Użytkownik będzie miał też dostęp do historii swoich działań.
Obowiązek korzystania z systemu zacznie obowiązywać 1 stycznia 2026 r. Jeśli dokumentacja zostanie pierwotnie utworzona w formie papierowej, użytkownik ma maksymalnie 30 dni na przeniesienie jej do formatu elektronicznego. Jednak państwa członkowskie mogą przewidzieć krótsze terminy przenoszenia tych danych do określonego formatu elektronicznego. W odniesieniu do stosowania środków ochrony roślin na swoim terytorium przed dniem 1 stycznia 2030 r. państwa członkowskie mogą również zezwolić na dłuższe terminy niż określone powyżej, dla przenoszenia dokumentacji do określonego formatu elektronicznego, pod warunkiem że cała dokumentacja będzie dostępna w określonym formacie elektronicznym przed dniem 31 stycznia roku następującego po roku stosowania środka ochrony roślin.
Dane gromadzone w systemie będą dostępne dla wybranych instytucji państwowych, w tym:
Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi – w celach analitycznych i planowania działań związanych z użyciem pestycydów,
Głównego Urzędu Statystycznego – na potrzeby statystyki publicznej,
Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – w ramach prowadzonych kontroli,
Państwowych Instytutów Badawczych – jednak wyłącznie w formie zagregowanej, bez możliwości identyfikacji konkretnych użytkowników.
Korzyści:
Ułatwienie zarządzania gospodarstwem poprzez uporządkowanie dokumentacji.
Szybszy dostęp do danych w razie kontroli.
Możliwość tworzenia raportów i analiz.
Integracja z innymi systemami, takimi jak eDWIN czy narzędzia ARiMR.
Wyzwania:
Konieczność posiadania urządzenia z dostępem do internetu.
Potrzeba nauki obsługi nowego systemu.
Ryzyko błędów formalnych i związanych z nimi mandatów.
Wprowadzenie elektronicznej ewidencji zabiegów środkami ochrony roślin spotkało się z mieszanymi reakcjami wśród rolników. Wielu z nich obawia się dodatkowych obowiązków biurokratycznych oraz konieczności posiadania odpowiedniego sprzętu i umiejętności informatycznych. Organizacje rolnicze podkreślają, że nowe regulacje mogą nie poprawić bezpieczeństwa stosowania środków ochrony roślin, ale narażą gospodarzy na błędy formalne i związane z nimi mandaty.
Z drugiej strony, rząd zapowiada szkolenia i materiały pomocnicze dla rolników, które mają ułatwić wdrożenie się w nowy system. Nowe przepisy mają wejść w życie od 1 stycznia 2026 r., dlatego rolnicy powinni już teraz przygotować się na nadchodzące zmiany, aby od początku roku mogli spełniać nowe obowiązki w sposób zgodny z prawem i bez zakłóceń w prowadzeniu działalności.
Od 1 stycznia 2026 r. wszyscy rolnicy oraz profesjonalni użytkownicy środków ochrony roślin będą zobowiązani do prowadzenia ewidencji zabiegów w formie elektronicznej. Nowe przepisy mają na celu ujednolicenie dokumentacji w całej Unii Europejskiej oraz zwiększenie przejrzystości i kontroli nad stosowaniem pestycydów. Choć wprowadzenie elektronicznej ewidencji wiąże się z pewnymi wyzwaniami, takimi jak konieczność posiadania odpowiedniego sprzętu i umiejętności informatycznych, to jednak niesie ze sobą również korzyści, takie jak ułatwienie zarządzania gospodarstwem i szybszy dostęp do danych w razie kontroli. Rolnicy powinni już teraz przygotować się na nadchodzące zmiany, aby od początku roku mogli spełniać nowe obowiązki w sposób zgodny z prawem i bez zakłóceń w prowadzeniu działalności.